صحبت از ایران آینده، ساختار سیاسی آن، شکل گیری نهادهای قدرت و چگونگی جدال نیروهای سیاسی در آینده این
سیستم با همدیگر، موضوعی است که از هم اکنون مورد مناقشه، جدل، دیالوگ و کنتاکت فعالان سیاسی، احزاب و نهادهای متفاوتی است که هر یک به سهم خود و هر کدام از منظر دیدگاه سیاسی شان، هم سهمی برای خود قائلند و هم در شکل دادن به آینده مورد بحث، تلاش¬هایشان را به کار گرفته اند.
یکی از موضوعات این مجادلات سیاسی، مورد "کردستان" ، آینده آن در نهادهای قدرت سیاسی، مشکلات فراروی مردم کرد و احزاب سیاسی منطقه و چگونگی روابط آینده این احزاب با اپوزیسیون ایرانی و در مجموع نحوه نگرش به مقوله جنبش کردستان از زوایای متفاوت است.
با توجه به اینکه مقولات ذکر شده در حوصله یک نوشتار کوتاه نمی¬گنجد، از همین رو به طور کلی به برخی موارد این عرصه اشاره میشود که اولویت آنها از نظر من بیشتر احساس شده است. همچنین قصد من آنست که تلویحاً و تصریحاً نشان دهم که هم اکنون در حال حاضر جنبش کردستان در کنار دیگر جنبش های ملل تحت ستم نیروی اصلی دگرگونی در ایران است که رژیم حاکم را نه تنها به چالش می کشند بلکه اثر بخشی آن در عرصه های گوناگون میتواند به مثابه یک کاتالیزور فعال عمل کند.
در سالهایی که طی حاکمیت رژیم مستبد جمهوری اسلامی پشت سر نهادیم گر چه بانگ فعالین جنبش های ملل تحت ستم انعکاس چندانی نداشت اما امروزه هر اتفاق و حادثه جدیدی که روی میدهد،مسئله حرکات ملی بلافاصله به بحث همگانی تبدیل می گردد و سبب آن چیزی نیست جز وزن جنبش های ملل تحت ستم در تحولات سیاسی ایران.
بهپێی ئهو ههواڵانهی بڵاو دهكرێنهوه و له ناوچه سنووریهكانهوه دهگهن، بهرهبهیانی رۆژی یهكشهممه 25ی سهرماوهز، فرۆكه جهنگیهكانی سوپای توركیا دهستیان داوهته هێرشێكی بهرفراوانی ههوایی بۆ سهر زنجیره چیاکانی قهندیل و گهریلاكانی پ.ك.ك لهو ناوچانه و چهندین ناوچهیان به خهستی تۆپباران كردووه و بوونهته هۆی زهرهر و زیانێكی فراوان ئهو هێرشانه ههتا ئێستاش ههر وا بهردهوامه و بووهته هۆی ئاواره بوونی خهڵكی ناوچهكه و ئاسایشی دانیشتوانی ئهو ناوچانهی تێكداوه. هێرشی سوپای توركیا بۆ سهر خاكی ههرێمی كوردستان به بیانووی حوزووری هێزهكانی پ.ك.ك، له راستیدا دهستدرێژی كردنه بۆ سهر دهسهڵاتی كوردستان و بهزاندنی سنووره نێودهوڵهتیهكان و به ئاشكرا ژێر پێنانی ههموو رێكهوتن و بهیاننامه نێودهوڵهتیهكانه لهمهڕ پاراستن و رێز گرتن له سنووری وڵاتان.ئهم دهستدرێژیهی سوپای دهوڵهتی توركیا تهنیا دهتوانێ خزمهت به ئاژاوه نانهوه و تێكدانی باری ئاسایش و ئهمنیهتی كوردستان بكات و بهمجۆره ببێته مهترسیهك بۆ سهر ههرێمی كوردستان و ئهزموونهكهی كۆمهڵه ئهم دهستدرێژیهی سوپای توركیا مهحكووم دهكات و وێڕای ئهوهی نیگهرانی باری تهندروستیی و ئاسایشی دانیشتوانی ناوچهكهیه، داوا له ههموو كۆڕ و كۆمهڵه نێودهوڵهتی و ئاشتیپارێزهكان دهكات به گوشار هێنان بۆ سهر حكوومهتی توركیا، رێگه نهدهن لهمه زیاتر دهستدرێژی بكاته سهر ناوچهكانی كوردستان و ئاسایشی ناوچهكه بهگشتی تووشی مهترسی بكات ههروهها داوا له ههموو تێكۆشهران و خهڵكی كوردستانی رۆژههڵات دهكهین به دهربڕینی نارهزایی گشتی له دژی هێرش و دهستدرێژیهكانی سوپای توركیا بۆ سهر كوردستان، جارێكی دیكه پشتیوانی و هاوپشتیی خۆیان لهگهڵ كوردستانی باشوور دووپات بكهنهوه .
دهبیرخانهی كۆمهڵهی زهحمهتكێشان_رهوتی چاكسازی
26ی سهرماوهزی 1386
رێكهوتی 2007-12-17
بهڕێز عومهری ئیلخانیزاده له دیدارێکدا لهگهڵ ڕێبازی ئازادی
بانگە وازێکی خێراو بەپلە
بؤ ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکانی جیهان 
ڕێکخراوی جیهانی مافی مرۆف
ڕێکخراوی لێبوردنی حیهانی
ڕێکخراوی هەواڵنێرانی بێ سنور
یەکێنی ئەوروپاو پەرلەمانی ئەوروپا
یەکێتی ماف ناسان و ماف پارێزەرانی دنیا
هەموو کۆڕو کۆمەڵە نیو نەتەوەیەکانی جیهان
هەروەکوو ئاگادارن و دەزانن ئەوە ماوەی یازدە مانگە دەسەڵاتی خۆسەپێن و ملهوری کۆماری ئیسلامی ئیران دوو لاوی کوردی ڕۆژنامەوان و چالاکی ژینگەی بە ناوی عەدنان حەسەن پوور و هیوا بوتیماری لە گرتووخانەکانی خۆی تووند کردووە و لە هەموو مافێ بێ بەشی کردون .
بەڕێزان : لەماوەی ئەم یازدە مانگەدا ئە و دوولاوە ڕوو بە ڕووی دزێوترین و دڕندانه ترین ئازارو شکنجە و گوشار کراونەتەوە ، بەبەرچاوی جیهان و رای گشتیە وە بۆماوەی زیاتر لە پەنجا ڕۆژ ئەو دوو یلە مانیان لە خواردن گرتوو گیانیان لە دیوارەکانی مەرگ هەڵسویی ، بەڵام کۆماری ئیسلامی ئێران و دەزگای بەناو دادوەری ئەو دەسەڵاتە ئەوەی بۆیان گرنگ نه بوو گیانی ئەم دوو مرۆفەبوو .
وەک وەبیرهێنانەوە جێگای ئاماژە ئێمە هەرلەسەرەتای گرتن و داسەپاندنی سزای سێدارەوە بۆئەم چالاکانە ووتمان و ڕامان گەیاند کە داسەپاندنی سزای قیزەونی سێدارە بۆیان دوورە لە هەر یاساو ڕێسا و ێرنسیبێکی جیهانی و نێو نەتەوەی ، ئەم سزایە پێش ئەوەی بڕیارێکی یاسای بێت و لە لاین دەزگای دادوەریەوە دەرکرابێ زۆرترو زۆرتر سزایەکی ڕامیارییەو پێش تر ناوەندی هەواڵگیری و پۆلیسی سیاسی ڕژێم بڕیاری لەسەرداوە .
پاش ناڕەزایەتی سەرتاسەری جیهان و هاتنەدەنگی تێکڕای ناوەندە و ڕێکخراوە جیهانیەکان و به شی هەرەزۆری گەلان و وڵاتانی پێشکەوتووی دنیا، و وەستانیان دژی ئەم سزایە ، دوای ئەوەی ئەم دووچالاکە خەڵاتی ئازادی دەربڕین و ڕۆژنامه وانی سەربەستیان پێدرا . سەرەڕای هەمووهاوار و گوشارە نیونەتەوەیەکان ، دەسەڵات لەئێراندا بێ گوێ دانە ئەم داخوازی و هاوارانە هەر سووربووەو سورە لەسەر بڕیاری خۆی .
لەتازەترین هەڵوێست و ڕای سەرۆکی گشتی دەزگای دادوەری ئێراندا دەبینین کە ناوبراو بەڕاشکاوی دەڵێ : سزای سێدارەی عەدنان لە جێگاو شوێن و ناوەندی دیکەوە بڕیاری لەسەردراوەو ئەو ناتوانێ لەم پەیوەندیەدا هیچ بڕیارو هەنگاوێ هەڵگرێ . ئەو وتەیە هەموو بۆچوون و خوێندنەوەکانی ئێمە لە مەڕ دەزگای دادوەری ئێران و گیران وسزای عەدنانەوە بە ڕوونی بەڕاست دەگێڕێت
هەموو هەراو هاوارەکانی دان پێدانان و تاوان باربوونی عەدنان بەدرۆدەخاتە وە . ئێمە وە ک کۆمیتەی هاوبەشی پارێزگاری لە عەدنان و هیوا جارێکی تر داوا لە جیهان و هەموو ناوەندە مرۆف پارێزەرەکان دەکەین کە دژی ئەم بڕیارەی پۆلیسی سیاسی بوەستن و نەیەڵن عەدنان بکرێتە قوربانی ویستە نامرۆیەکانی دەسەڵات . بەهەر جۆرو ڕێگایە کە بۆیان دەکرێت گوشار بخەنە سەر کۆماری ئیسلامی و یەک دەنگ خوازیاری هەڵوەشانەوەی ئەم سزا ناڕەواو قیزەونە بن .
کۆمیتەی هاوبەشی پشتیوانی لە عەنان حەسەن پوور و هیوا بوتیمار
خوێندکرێکی کورد له شوێنی ڕێوڕهسمهکهوه به ڕێنێسانسی ڕایگهیاند: ڕۆژی پێنجشهممه 15 سهرماوهز، کۆمهڵێکی زۆر له خوێندکار و مامۆستایانی زانکۆی پهیامی نووری مهریوان، له کۆڕێکدا، ڕۆژی خوێندکار"یان پیرۆز کرد. له کۆڕهکهدا، که له ژێر ناوی "لێکۆڵینهوهی بزاڤی خوێندکاریی کوردی"دا بهڕێوه چوو و چهندێک له خوێندکار و مامۆستایانی سنهش تێیدا بهشدار بوون، وێرای خوێندنهوهی پهیامی ئهنجومهنه جوێندکارییهکانی مهریوان چهندین وتاری بهپێزیش لهلایهن مامۆستا و خوێندکارانهوه پێشکهش به ئامادهبوان کران.
له کۆتایی کۆڕهکهدا مێزگردێک بۆ دوو خوێندکاری کورد سۆران حوسهینی و هیوا پزشکیان لهسهر ڕهوتی بزووتنهوهی کۆمهڵایهتی و خوێندکارییهکان بهڕیوه چوو.
کۆڕهکه لهسهر ئهرکی چهند ئهنجومهنێکی خوێندکاریی زانکۆی پهیامی نووری مهریوان ئاماده کرابوو.
در مراسمی با شکوه:
جایزه آزادی مطبوعاتی ایتالیا به حسنپور و بوتیمار اهدا شد
راهپیمایی 12 سازمان فرهنگی در اعتراض به تائید حکم اعدام حسنپور
جایزه آزادی مطبوعاتی ایتالیا در مراسمی با شکوه در محل شهرداری «سی ينا» در ايالت توسکانی در ایتالیا به عدنان حسن پور و هیوا بوتیمار روزنامه نگارن کرد محکوم به اعدام اهدا شد.
این جایزه روز گذشته سی ام نوامبر در مراسمی با شکوه به خانم " لیلی حسن پور" خواهر عدنان و آقای هادی بوتیمار برادر هیوا به نيابت اين دو خبرنگار زندانی اعطا شد.
جايزه آزادی بيان ايتاليا به خبرنگاران و يا فعالين اجتماعی که برای آزادی بيان مبارزه کرده باشند تعلق می گيرد.
استفانو مارچلی، بنيانگذار سازمان غير دولتی اطلاع رسانی و امنيت خبرنگاران « ISF » که مديريت اين جايزه را نيز عهده دار است اعلام کرده بود: "دليل اول انتخاب اين دو خبرنگار برای دريافت اين جايزه مخالفت ما با مجازات اعدام است."
مارچلی گفته بود: "ما به ويژه مخالف صدور اين چنين حکم غير انسانی برای کسانی که به دليل فعاليت های مطبوعاتی، اجتماعی و يا سياسی دستگير شده اند هستيم و به همين دليل عدنان و هيوا را برای دريافت اين جايزه که تنها جايزه خاص خبرنگاران خارجی ايتاليا است، برگزيديم."
استفانو مارچلی افزود: «تشديد سرکوب اقليت ها و به ويژه کردها در ايران در ماه های اخير يکی ديگر از دلايل انتخاب هيوا بوتيمار و عدنان حسن پوراست و ما از اين طريق می خواهيم همبستگی خود را نيز با کردهای ايرانی که تحت سرکوب شديد قرار دارند ابراز کنيم.»
عدنان حسن پور و هیوا بوتیمار دو روزنامه نگار و فعال مدنی کرد که 11 ماه پیش از سوی نیروهای امنیتی ایران دستگیر شده بودند چهار ماه پیش از سوی دادگاه انقلاب شهر مریوان به اتهام محاربه با خدا به اعدام محکوم شدند.
صدور حکم اعدام برای فعالین کرد واکنشهای زیاد جهانی و منطقه ای را در پی داشت و سازمانهای مختلف جهانی از جمله اتحادیه اروپا خواستار نقض حکم اعدام آنها شد.
سازمان های بين المللی دفاع از حقوق بشر از جمله خبرنگاران بدون مرز، عفو بين المللی و سازمان اطلاع رسانی و امنيت خبرنگاران نيز اتهام جاسوسی که از دادگاه انقلاب به آنها وارد شده است را «بی پايه» دانسته اند.
دیوان عالی کشور پس از تجدید نظر حکم این دو بنابه اعتراض وکلای آنها، حکم اعدام هیوا بوتیمار را نقض ولی همزمان حکم عدنان حسن پور را تائید کرد.
تائید حکم اعدام عدنان حسن پور مجدداً فعالیتهای کارزار جهانی دفاع از عدنان حسن پور و هیوا بوتیمار را تشدید بخشید.
در این راستا قرار است 12 سازمان فرهنگی و مدنی در شهر پاریس در اعتراض به تائید حکم اعدام عدنان حسنپور ، روز شنبه 2007.12.01راهپیمایی میکنند.
این سازمانها عبارتند از:
جمعیت کردهای مقیم فرانسه،گروه روزنامه نگاران بدون روزنامه،مرکز " هه بون"،مرکز فرهنگی احمد کایا،جنبش دمکراتیک یارسان،سازمان " چوار په ری زرین"،مرکز همصدایی با ملت کرد،سازمان هنرمندان نقاش کرد در فرانسه،جمعیت حمایت از کردهای ایران،کمیته حمایت از زندانیان سیاسی کرد،مرکز کردی فرانسه برای روابط فرهنگی ،انستیتو کرد فرانسه.
عدنان و هیوا هم اکنون پس از گذراندن دوره طولانی حبس در سلول انفرادی و اعتصاب غذای طولانی در اعتراض به حکم اعدام و شرایط نامناسب نگهداری و برخودر با آنها، در بند " نظام" در زندان عمومی سنندج بسر میبرند.
چوار هاوڵاتی بوونه قوربانی.
خۆرههڵات نیوز: به پێ ئهو زانیارییانهی كه له لایهن پهیامنێرمان، له شاری سنهی رۆژههڵاتی كوردستانه وه به دهستمان گهێشتووه، ناو و چارهنووسی ژماریهك له زیندانييه سیاسییهكانی كورد كه له بهندیخانهكانی ئێران به تاوانی ئهندامبوون له پارت و رێكخراوه سیاسیهكانی رۆژههڵاتی كوردستان و ههروهها بهشداری له كاروباری مهدهنی و رۆژنامهنووسی دهستگیركراون و سزای جۆراو جۆریان به سهر دا سهپاوه.
1 - حبیب ئهڵڵا نادری، خهڵكی سهلاس باوهجانی سهر به شارۆچكهی جوانروی پارێزگای كرماشان،
به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، سزای 15 ساڵ زیندانی بهسهردا سهپێندراوه و ماوهی 5 ساڵه له زینداندایه.
2- حاجی محهمهد( له زیندان بهو ناوه ناسراوه و بهداخهوه نازناوهكهی نهزانراوه) خهڵكی سهلاس و باوهجان، به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، 15 ساڵ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
3- مهجید وهیسی، خهڵكی قهسری شیرین ،به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، له به سزای 10 ساڵ زیندان مهحكووم كراوه.
دهبێ ئاماژه بهوه بكهین كه ئهو سێ كهسه پێكهوه دهستگیركراون و نزیكهی 5 ساڵ له حووكمهكهیان تێپهڕ دهبێ.
4- فهرزاد كامیارانی ،خهڵكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، سزای 1 ساڵ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
5- فهرزاد دهقانی، خهڵكی شاری دیواندهڕه، به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، 1 ساڵ زیندانیی بۆ بڕاوهتهوه.
6- شۆڕش گوڵكار، خهلكی سنه، به تۆ مه تی لایهنگری له حیزبی دیموكرات، 4 مانگ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
7- داوود جهوانمهردی( ناسراو به كاوهی جهوانمهردی) ،خهڵكی شاری سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، 4 ساڵ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه، ماوهی 2 ساڵه له زیندایهو پێشتر له زیندانی مهراغه دهبوو و دواتر بۆ زیندانی سنه گواسترايهوه.
8 - وریا تهدهیون، خهڵكی سنه ،به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، ساڵێك زیندانی بۆ برَاوهتهوه.
9- تهوفێق محهمهدی، خهڵكی سهقز، به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، به 30 ساڵ و یهك رۆژ واتا زیندانی ههتاههتای مهحكووم كراوه.
10 - جاندار محهمهدی، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك ،16 ساڵ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه، جاندار گهریلای پژاك بووه و لهو كاتهی كه بۆ كاروباری نهێنی و رێكخراوهیه دهگهرێتهوه ناو شار، پێش ئهوهی ئهركهكانی كۆتایی پێبێت قوڵبهست دهكرێ.
11- جههانگیر محهمهدی، خهڵكی سنه،به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك ، به 15 مانگ زیندان حكووم دراوه.
12- موختار محهمهدی، خهڵكی سنه، ئهندبه تۆ مه تی ئهنداميی پژاك ، به 15 مانگ زیندان حكووم دراوه.
13- جههانبهخش محهمهدی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك ، ماوهی 15 مانگی زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
14- ئهمیر، خهڵكی مههاباد،به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك ، به 16 ساڵ زیندان مهحكووم كراوه.
15- ئاكۆ كورد نهسهب، خهڵكی سنه و رۆژنامهنووس، سزای 3 ساڵ زیندانیی بۆ دهرچوو كه له دادگای پێاچوونهوه سزاكهی بۆ 6 مانگ برایهوه.
16- مهحمههد ساڵحی، خهڵكی سهقز، چالاكی بواری كرێكاری( ئهندامی لێژنهی ههماههنگی كرێكاری)ماوهس 3 ساڵ كه ساڵ زیندانی كردن و 2 ساڵ زیندانی ههڵپهسێردراو سزا دراوه.
17 - عهبد مهحهمهدی، خهڵكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی كۆمهڵه ، ماوهی 6 مانگ حووكوم دراوه.
18- محهمهد لایق مورادی، خهڵكی گهلێنی سهر به شاری سنه،به تۆ مه تی ئهنداميی كۆمهڵه، ماوهی 20 ساڵ بهندكردن له زیندانی مهسجد سڵێمان له باشووری ئێران.
19- محهمهد كهریم زارعی، خهڵكی گهلێنی سنه،به تۆ مه تی ئهنداميی حیزبی دیموكرات، 15 ساڵ له زیندانی تهبهس له ناوهندی ئێران.
20 - رهحیم ئهورامی نهژاد، خهلكی سنه،به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، 18 مانگ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
21 - قانیه محهمهد رهزایی، خهلكی سنه،به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، ماوهی 3 ساڵ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
22 - فاتح ئهمیری، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، به 2 ساڵ و 3 مانگ و یهك رۆژ سزا دراوه.
23- سیروس فهتحی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی كۆمهڵه، به 8 مانگ زیندان مهحكووم كراوه.
24- تهكش فهتحی، خهڵكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی كۆمهڵه، ماوهی 9 مانگ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
25- ئهحمهد مورادی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، به یهكساڵ زیندان مهحكووم كراوه.
26- عهبدولواحد بوتیمار(ناسراو به هیوا بوتیمار) خهلكی مهریوان، چالاكی مهدهنی، تاوان موحارب، پێشتر به سێداره مهحكووم كرابوو بهڵام ئێستا ئهو سزایه ههڵوهشێنراوهتهوه بهڵام هێشتا دیار نییه چهند ساڵ سزای بۆ دهبڕنهوه.
27 - عهدنان حهسهنپوور، خهلكی مهریوان، رۆژنامهنووس، تاوان موحارب، سزای له سێدارهی بۆ بڕاوهتهوه.
28- سهباح نهسری، خهلكی دیگولان، خوێندكار، ئهندامی دهستهنووسهرانی گۆڤاری رۆژامهی زانكۆی تاران، به تاوانی پهڕینهوه له سنوور و ئهندامیهتی له پژاك ماوهی 4 مانگه دهستگیركراوه بهڵام تا ئێستا دادگایی نهكراوه و سزاكهشی نادیاره و له زیندانی شاری سنهیه.
29- ههدایهت غهزالی، خهلكی بانه، خوێندكار، تاوانهكانی هوشێوهی سهباح نهسریهوه و پێكهوه دهستگیر كراون و ماوهی 2 مانگ له زیندانی ئهڤینی تاران بهنكراوون و ماوهی چهند رۆژه بۆ زیندانی سنه گوازاونهتهوه.
30 - كاوه تههماسبی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميیپژاك، به سالێك زیندان سزادراوه.
31- عهلی ئهحمهدیان، خهلكی سنه،به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، حووكمهكهی نادیاره و بۆ زیندانی ئهڤینی تاران گواستراوهتهوه.
32- فهرهاد وهكیلی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، حووكمهكهی نادیاره و بۆ زیندانی ئهڤینی تاران گواستراوهتهوه.
33- شاهۆ كولیایی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، به 8 مانگ زیندان مهحكووم كراوه.
34 - ئایهت موزهفهری، خهلكی كامیاران، به تۆ مه تی ئهنداميی كۆمهڵه، 3 ساڵ زیندانی بۆ بڕاوهتهوه.
35 سهعید زهندسهلیمی، ئهنامی حیزبی دیموكرات، هێشتا حووكمهكهی دیار نییه( دوای له خوێنهرانی ماڵپهرهكهمان دهكهین دهربارهی ناوبراو كه پێشتر پێشمهرگه بووه ههر چهشنه زانیاریهك دهزان بۆمانی رهوانه بكهن لهبهر ئهوهی ناوبراوو تاوانی كوشتنی كهسێك دراوهته پاڵی بهڵام به پێ زانییاریهكانمان تا ئێستا دانی بهو تاوانهی نهناوه)
36 - عهدنان، خهلكی سنه،به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، سزای 2 ساڵ زیندانی بۆ دهرچووه و ئێستا له بهندیخانهی زهنجانه.
37- ئیجلال قهوامی، رۆژنامهنووس، 3 ساڵ زیندانی بهسهردا سهپێندراوه.
38 سوهراب جهلالی، خهلكی سنه، ماوهی 5 ساڵ له زیندانی له بهندیخانهی كاشمهر بۆ بڕاوهتهوه و به پی ئهو زانیارییانهی كه لهبهردهستمان دایه ناوبراو سزای دوورخستنهوهی لهسهر نهماوه و بهو زۆوانه رهوانهی زیندانی سنه دهكرێتهوه.
39- هیوا محهمهد سهلیمی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، دوو ساڵی زیندانی بۆ بڕاوهته و دهبی سزاكهی له بهندیخانهی شاری زهنجان تهواو بكات.
40- فهردین مورادی، خهلكی سنه، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، هێشتا حووكمهكهی ئاشكرا نهبووه و ماوهی 20 رۆژ له ئیتلاعاتی شاری سنه بووه و نزیكه 30 رۆژیش دهبێ له زیندانی گشتی سنهیه.
41 - فهرزاد كهمانگهر، خهلكی كامیاران، ماموستا،به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك و تاوانی تیوهگلان له تهقینهوهی پارێزگای كرماشان، ماوهی 5 ساڵ زیندانی بهسهردا سهپێندراوه و ئێستاكه له زیندانی ئهڤینی تارانه.
42- حهبیب ڵڵا لهتیفی( نازناوهكی تههماسبی یه بهڵام به ههڵه به لهتیفی له لایهن ناوهندهكانی راگهیاندنهوه بڵاو كراوهتهوه و خهلكی دیگولانه)، به تۆ مه تی ئهنداميی پژاك، پاش فهردین مورادی دهستگیر كراوه و تا ئێستا سزا نهدراوه.
43- یاسر گولی، خهلكی سنه، ئهندامی پژاك، له سهروبهندی دهستگیری فهردین دا گیراوه و ماوهی 2 مانگه له زینداندایه و هێشتا حوكمهكهی نادیاره( به پێ ههندی زانیاری كه له ئیتلاعاتی سنه درزی كردووه نابراو به تاوان دانانی بۆمب له گوڕهپانی ئازادی سنه دراوهه پاڵی )
44 - روناك سهفارزاده، خهلكی سنه، ئهندامی رێكخراوی ژنانی ئازهر مهر، تاوان ئهندامی پژاك، دوای ئهوهی فهردین دهستگیر كرا روناكیش دهستبهجێ دهستگیر دهكرێ و تا ئێستا سزا نهدراوه.
45- هانا عهبدی، خهلكی سنه، ئهندامی رێكخراوی ژنانی ئازهر مهر و ههوراز، هێشتا تاوانهكه و سزاكهشی دیاری نهكراوه و نزیكه یهك مانگه دهستگیر كراوه.
46 - عهلی حهیدهریان، خهلكی سنه، تاوانهكی نادیار و سزاش نهدراوه و نزیكهی مانگ هبێت دهستگیركراوه.
47 - عهبدوڵڵا حهیدهریان، خهلكی سنه، تاوانهكی نادیاره، نزیكهی 15 رۆژه گیراوه.
48- شوكروڵڵا حهیدهری، خهلكی سنه، تاوانهكی رانهگهیاندراوه و له گهڵ عهبدوڵلا دهستگیر كراوه.
49- محهممهد سدیق قهوامی، خهلكی سنه، تاوانهكی نادیاره و نزیكهی 20 رۆژه دهستگیركراوه.
ئهم بهندییانهی خوارهوه هی بهندی بهندیخانهی مهابادن، ئهوانهی بینیومن (لهزمانی ههواڵنێرمانهوه(:
1 ـ تۆفیق گوودهرزی، خهڵكی پیرانشار. 2 ـ عهزیز ئهفشین، خهڵكی مهاباد. 3 ـ مهلا محهممهد محهممهد، خهڵكی باشووری كوردستان. 4 ـ نهوزاد عهزیز محهممهد، خهڵكی باشووری كوردستان. 5 ـ نهوزاد عهزیز پوور خهڵكی مهاباد، سێ ساڵ حوكمی پێ دراوه، دووساڵی تێ پهڕاندووه.
ئهم كهسانه چهند ساڵه به تاوانی ئالوزكردنی رهوشی گشتیییهوه له بهندیخانهنن.
ئهم كهسانهی خوارهوهش تازه له شاری كامیاران گیراون و گواستراونهتهوه بۆ ئیتلاعاتی كرماشان.
-سماییل شادی، كامیاران، مامۆستا. - پهرویز سهتتاری، خوێندكار. - خهبات یۆسفی، خوێندكار. - حسێن شابادی.حبیبوڵڵا تههماسبی، خهڵكی دێولان، ماوهی بیست رۆژه قۆڵبهست كراوه و له بهندیخانهی قوڕوهیه، ناوبراو پارهكه حوكمی سێ ساڵ بهندی لهسهر ئالی كاریی pkk پێ درابوو، بهڵام دادگای پێداچوونهوه حوكمی ناوبراوی بۆ 9 مانگ كهم كردهوه. جا چوونكه خۆم ناوبراوم دهناسی بۆ خۆم ئاگاداری ئهوهم كه حهبیبوڵڵا ئیدی ئالی كاریی pkk ناكات، تهنانهت بووه یهكێك له رهخنهگران لهو پاڕته.
وهبیر هێنانهوهی شههیدان.
1 - كیومهرس محهممهدی و نادر محهممهدی، بهتاوانی دیمۆكرات بوون ههردووك خهڵكی گوندی شیانی شاری سنه بوون و له 18 ی رهزبهری ئهمساڵدا لهسێداره دران و شههید كران.
ههروهها ئهم كهسانهی خوارهوهش بهم چهشنه حوكمی بهندی خانهیان بۆ دهركراوه:
1- سادق رۆستهمی، خهڵكی سنه، به تۆ مه تی سهر به دیمۆكرات بوون (به بێ هیچ چهشنه دان پیانانێك)، پاش 49 رۆژ بازداشتیی ئیتلاعات و 40 رۆژی تر له بهندیخانه بوون ( سهرجهم 98 رۆژ ) ئێستا حوكمی دوو ساڵ و شهش مانگ بهندیخانهی پێ دراوه.
2- سهباح دووستی، خهڵكی سنه،به تۆ مه تی سهر به دیمۆكرات بوون ههروهكوو سادق دانی به هیچ شتێك دا نهناو. پاش ههمان ماوهی بازداشتیش وهك سادق، حوكمی دوو ساڵ بهندیخانهی بۆ بڕاوهتهوه.
3 موسلیم سهعدی پوور، خهڵكی سنه، دوو ساڵ بازداشتی ئیتلاعات و بهندیخانه بووه، ئێستا به وهسیقه ئازاده بهڵام حوكمی نهدراوه.
4- محهممهد ئهحمهدی نهژاد، خهڵكی بانه، پارهكه 20 رۆژ بهند كرابوو پاشان به وهسیقهی 30 میلیونی ئازاد بوو، ئێستا حوكمی 4 ساڵ بهند كردنی پێ دراوه، هێشتا دادگای پێدا چوونهوهی ماوه.
سهڕای ئهم كهسانه كه بهند كراون ئهم كهسانهی خوارهوهش به چهشنی خوارهوه سزا دراون:
1- فهیزوڵڵا پیری، خهڵكی قهسری شیرین نیشتهجێی سنه و ههواڵنێری حهوتوونامهی كهرهفتوو، لهو گۆواره به فهرمی دهركرا.
2- پهیمان نهویدییان، خهڵكی سنه، مامۆستای زمانی ئنگلیزی، بهتاوانی دژی ئهمنی( خستنه رێی مانگرتنی مامۆستایان ) سهرهتا دوور خراوه بۆ گوندێك له پارێزگای زهنجان كه لهوێ دهرس بڵێتهوه، پاشان ئهمه ماوهی چهند مانگه كه به فهرمی له ئیدارهی ئامووزش و پهروهرش دهركراوه.
ناوی ههشت كهس لهو بهندییانهی كه به تاوانی چاندنی بۆمب له سنه و تاوانی هاو چهشن، دژی رژێم راگهیاندنی رهسمییان بڵاوكردۆتهوه بهم چۆرهن:
ـ یاسر گوڵی ـ فهردین مورادی ـ هانا عهبدی ـ رووناك سهفهرزاده ـ شاهۆ كولیایی ـ حهبیبوڵڵا تههماسبی ـ شوكروڵڵا عهبدی ـ ئهمیر سوور سووری
رۆژی سێ شهممه، سهرلهبهیانی كاتژمێر 5.30 ئومید ئهحهمهدزاده نووسهر و رۆژنامهوان كه له حهوتهنامهكانی ئاسۆ و دیدگاش كاری رۆژنامهوانی كردووه له لایهن واواك بازداشت كرا و رۆژی چوارشهممه بۆ پێ راگهیاندنی تاوانهكهی رهوانهی لقی چواری دادگای باڵای شۆرشی شاری سنه كرا، ههروهها رهزا وهلی زادهش ئێستا له بازداشتگای واواك دایه.
خۆرههڵات نیوز :به هاوکاری ناوهندی فهرههنگی_ زانستی رۆنان و ناوهندی ڤهژین و ژین،سمینارێکی یهک رۆژه له ژێر ناوی "سمیناری مافی شارۆمهندی" له شاری مهریوان به هوتاڤی : مافی شارۆمهندی له بهستێنی مافی مرۆڤهوه سهرههڵئهدات، بهڕێوه دهچێت.
تهوهری باسهکانی ئهم سمیناره که له لایهنه جیاوازهکانی مافی شارۆمهندی دهکۆڵێتهوه،بڕیاره له شێوازی وتاربێژی، لێکۆڵینهوه، فیلم، پیشانگای وێنه و داکیومێنت و له لایهن مامۆستایان و پسپۆڕانی ئهم بوارهوهوه بێته باسکردن. ههروهها بڕیاره بابهت و ئهزموونهکانی ئهم سمیناره له شێوازی بڵاوکراوه و سیدی له نێو خوێندنگاکانی شاری مهریوان بڵاوبکرێتهوه و پۆلی فێرکاری مافی شارۆمهندی بۆ چینو توێژه جیاوازهکانی دانیشتوانی شاری مهریوان بهڕێوهبچێت. ئهم سمیناره له رۆژی 30ی نۆڤیمبهری 2007 (9ی سهرماوهزی 1386یههتاوی) له لایهن کومیسیونی فهرههنگی شۆرای شاری مهریوان و ناوهنده ناحکومیهکانی ئهو شارهو له هۆڵی فهرههنگی ئیرشادی مهریوان بهڕێوهدهچێت.
ژماره چواری دواڕۆژ( ڕۆژنامهی کۆمهڵهی زهحمهتکێشان_ ڕهوتی چاکسازی و گهشه) چاپ و بڵاوکرایه
لەم ژمارەدا: حیزبەکانی رۆژهەڵات و تاراوگەنشینی ( کاک عومەری ئێلخانیزاده)
کرماشان دەروازەی کوردستان ( کاک جەواد کەلهور )
بەشداری فیمینیزمی کوردی لە بزووتنەوی ژناندا ( و : خاتون مەهین شوکروڵاپوور )
حامید کۆنهپۆشی
به دوای شهڕه نهتهوایهتییهکان له نێوان نهتهوه جیاوازهکانی ناو یۆگۆسلاڤیا له سهرهتای دهههی 90ی زایینی که بهداخهوه خهڵکێکی زۆر بوونه قوربانی و ماڵوێرانییهکی زۆری بۆ ههموو دانیشتوانی ئهو وڵاته بهجێهێشت، زۆربهی نهتهوهکان له کۆماری فیدراتیڤی یۆگۆسلاڤیا جودا بوونهوه و وڵاتی سهربهخۆی خۆیانیان پێک هێنا. ئاڵبانیهکانی کۆسۆڤۆ که زۆربهی دانیشتوانی پارێزگاکه پێک دێنن کهوتنه جمووجۆڵی سیاسی بۆ بهدهست هێنانی مافه نهتهوایهتیکانیان، بهڵام دهوڵهتی سربستان به جێگای گفتووگۆ کردن و گهڕان بهدوای ڕێگا چارهیهکی ئاشتیانه، دهستیدایه سهرکووتی بێبهزهییانهی ئاڵبانیهکانی کۆسۆڤۆ. له ئاکامی سیاسهتی کوشتن و پاکتاو کردنی خهڵک له لایهن دهوڵهتی میلوسهویج، ساڵی 1999 بهشێک له لایهنه سیاسیهکانی کۆسۆڤۆ به ڕێبهڕایهتی هاشم تاچی به شێوهی پارتیزانی دهستیان دایه شهڕ چهکداری دژی هێزهکانی سربستان لهو پارێزگایه.
سیاسهتی بێبهزهییانهی هێزهکانی سربستان له کۆسۆڤۆ بهرامبهر به ئاڵبانیهکان که له لایهن دهوڵهتی فیدڕاڵی ڕووسیهوه پشتیوانی لێ دهکریا، یهکێک له هۆکارهکان بوو بۆ ئهوهی وڵاتانی رۆژئاوا به گشتی و ئهندامانی پهیمانی ناتۆ به تایبهتی بکهونه دژایهتی دهوڵهتی سربستان، ههر بۆیه ساڵی 1999 نهتهوهیهکگرتووهکان بڕیارێکیان دهر کرد که هێزهکانی سربستان پارێزگای کۆسۆڤۆ له ماوهی دیاریکراودا بهجێ بێڵن، بهڵام میلۆسهویج سهرپێجی کرد له جێ به جێ کردنی بڕیارهکه که بووه هۆی ئهوهی فرۆکه جهنگییهکانی ناتۆ نزیک به دوو مانگ بنکه سهربازیهکان و ناوهنده بازرگانیهکانی سربستان بۆردمان بکهن که له ئهنجامدا بوو به هۆی چوونه دهرهوهی هێزهکانی سرب لهو وڵاته. کۆسۆڤۆ لهو کاتهوه ههتا ئیستا له لایهن هێزهکانی ناتۆ پارێزگاری لێ دهکریهت و له ژیر چهتری رێکخراوهی نهتهوهیهکگرتووهکاندایه که له گهڵ حکوومهتی ههڵبژاردهی خهڵکی پارێزگاکه، ئیدارهی ئهو وڵاته دهکهن.
ئهگهر له چهند خاڵدا ههڵسهنگاندنێک له نێوان بزووتنهوهی ڕزگاری نهتهوهیی له کۆسۆڤۆ و کوردستان بکهین، زۆر خاڵی لاوازی خهباتی ڕزگاریخوازی خۆمانمان بۆ ئاشکرا دهبێت. بۆ ئێمهی کورد که به ڕێژه زۆر زیاترین له خهڵکی کۆسۆڤۆ و خهباتهکهیشمان زۆر درێژتر و خوێناویتر بووه لهوان، بۆ وهک ئهوان ناتوانین چارهنووسی کوردستان خۆمان دیاری بکهین؟ ئهگهر دژایهتی رۆژئاوا بهرامبهر دهوڵهتی سربستان ههلی بۆ خهڵکی کۆسۆڤۆ ڕهخساند، خۆ داگیرکهرانی کوردستانیش نهیاریان زۆره. چ دهوڵهتێک له جیهاندا ههیه به قهدهر کۆماری ئیسلامی ئێران له لایهن وڵاتانی جیهانهوه له پهراوێز خرابێ و جێی نهفرهت و بێزاری بێ له نێو کۆمهڵگای نێودهوڵهتیدا؟ ئهی بۆ کورد له رۆژههڵات ههتا ئیستا نهیتوانیوه ئهو ههله بقۆزێتهوه و کهڵکی پێویستی لێ وهرگرێ؟
کوردستان وهک زۆربهی ولات و نهتهوهکانی جیهان تایبهتمهندی خۆی ههیه. ئهوهی که دهوترێت که کوردستان زۆر جیاوازی ههیه بێگومان وایه. کوردستان به سهر چوار وڵاتی دیکتاتۆر، ڕهگهزپهرست، دواکهوتوو له زۆر بواردا، به دوور له ههر جۆره تۆلهرانسێکی کولتووری، سیاسی ئایینی و ....هتد دابهش کراوه . کولتوور و دهسهڵاتی توتالیتهر لهو وڵاتانهی که کوردستانیان داگیر کردووه، نهتهنیا یهکێک له گرفته سهرهکییهکانی سهر ڕێگای سهربهخۆیی میللهتی کورده بهڵکوو گرفتێکی زۆر جیددی بۆ میللهتانی سهردهستیش پێک هێناوه و بووهته لهمپهرێکی به هێزی له سهر ڕێگای پێشکهوتن و به دیموکراسی بوونی ناوچهکه. لهلایهن زۆرێک له بهرپرسانی بڕێک له حیزبهکانی کوردستان به مێژوو وتراوه و دهوترێتهوه که جیۆپۆلیتیکی وڵاتی کوردان زۆر جیاوازه له گهڵ نهتهوهکانیتر جیهان!؟ باشه بۆ زۆر نهتهوه بوون به وڵات که یهکهم ژمارهیان زۆر له ئێمه کهمتر بووه، داگیرکهرهکانیان له داگیرکهرانی ئێمه زلهێزتر و ...هتد بوو؟. ئایا بهڕاستی کێشه تهنیا جێۆپۆلیتیکه یان نهبوونی هزری ڕزگاری نهتهوهیی ؟!
گهڵی کورد تهنیا له لایهن داگیرکهرانهوه پارچه پارچه نهبووه، بهڵکوو بهشێک له هێزهکانی کوردستان به دروست کردنی ناتهبایی و پێکهێنانی ناکۆکی له نێوان حیزبهکاندا، پارچهکانی کوردستانێشیان تووشی دابڕان و له یهکترازان کردووه. ئهقڵیهتی خۆ به کهم زانین، بهدوای بهرژهوهندی بهرتهسکی شهخسی کهوتن، دابهزاندن و دابڕانی حیزب له ئامانجهکانی جهماوهر و کردنی حیزب به کهرهسهیهکی توجاری بۆ تهموحی شهخسی و ... هتد، هۆکارێکی بههێزه که بڕوا به خۆ و یهکگرتوویی له ناو دروونی کورددا لاواز بکات. ئهو لایهن و کهسانهی که له پێناو بهرژهوهندی خۆیاندا هێزهگانی بهشدار له خهباتی ڕزگاریخوازی کوردستان به سهر حیزبی رهسهن و نارهسهن، ڕێبهری رهسهن و ناڕهسهن دابهش دهکهن، نهک تهنیا کار بۆ یهکگرتوویی خهڵکی بێ بهشی کورد ناکهن بهڵکو برینی لهت لهت بوونی ئهو گهله زڵم لێکراوه گهورهتر و به ئازارتری دهکهن.
ههر ئیستا گهلی کورد له ڕۆژههڵاتی کوردستان زیاتر له ههموو کاتێکیتر له ژێر زهخت و زۆری کۆماری ئیسلامی ئێران دایه. ڕژیمی داگیرکهری مهلاکان به سیاسهتی سهرکووتی زۆر بێبهزهییانه، پڕ کردنی زیندانیهکان له خهڵکی تێکۆشهر، ئیعدام و بهردباران کردن ، ههژار کردنی کوردستان به گشتی و دوورخستنهوهی کورد له ههر چهشنه دهسهڵاتێک، سهردهمی کۆیلایهتی بۆ کورد له ڕۆژههڵات دروست کردووه. کهچی حیزبهکان هێشتا به خهبهر نههاتوونهتهوه و له ههر سهردهمێکیتر له یهکتری دوورن و به داخهوه بڕێکیان داگیرکهریشیان له بیر کردووه. ڕێبهری حیزبێک که له پێناو بهرژهوهندی شهخسی و بهدهستهوه گرتنی ههموو دهسهڵاتی حیزبی، حیزبهکه تووشی دووبهرهکی و لهت بوون بکات و یان پێشمهرگهکانی سهر به باڵی پاوانخوازی خۆی هان بدات که دژی هاورێیانی پێشمهرکهی خۆی که له گهڵ باڵهکهی تر دایه سهنگهر بگرێت و شهڕه چهقۆ بکات و یان خهباتی هێزی تری کوردستان دژی داگیرکهران به کوردایهتی قیزهون وهسف بکات، نه تهنیا کار بۆ یهکگرتوویی گهل ناکات بهڵکوو وزهی یهکگرتوویش ههلا ههلا دهکات.
لهم رۆژانهدا حکومهتی ئێران حوکمی ئێعدامی به سهر ڕۆژنامهنووسی ڕۆژههڵاتی کوردستان بهرێز عهدنان حهسهنپوور داسهپاندووه و ههموو کهس چاوهڕوانی نارهزایهتی بهرینی جهماوهرییه دژی ئهو بریاره نامرۆڤانهیه و ئهم چاوهڕوانیه پێش ههر لایهک رووی له حیزبهکانه. 28 ساڵی تهمهنی کۆماری ئیسلامی له کوردستان پڕیه له تاوان و جینوساد دژی گهلی کورد، کهچی له ساڵی 82ی زایینی بهملاوه بۆ یهک جاریش بهیانیهیهکی هاوبهش که تاوانهکانی رژیم مهحکووم بکات دهرنهچووه، بهڵام ئامادهن له گهڵ حیزبی ئێرانی که ژمارهیان به ژمارهی قامکهکانی دهست ناگات پێکهوه بهیانیه بهنه دهڕهوه. کهچی کۆماری ئیسلامی له پێناو سیاسهتی داگیرکاری و دیکتاتۆری خۆیدا له گهڵ وڵاتانێک وهک تورکیه، سوریه و...هتد و حێزبوڵڵای لوبنان، حهماسی فهلهستین و ... هاوکاری دهکات. دروست کردنی کهشوههوایهکی دۆستانه بۆ ئهوهی ببێ به ههوێنی یهکگرتوویی له ناو هێزهکانی رۆژههڵات، ئهرکی ههموو لایهکه. هیوادارم کۆمهڵهی زهحمهتکێشان ڕهوتی ریفۆرم و گهشه له ڕیزی پێشهوه بێ بۆ پێکهێنانی ڕۆحی یهکگرتوویی و یهکخستنی وزهی خهڵکی کوردستان دژی داگیرکهر به تایبهتی له ڕۆژههڵاتی کوردستان.
پشتیوانی رۆژئاوا له خهڵکی کۆسۆڤۆ بێ گومان یهکێک له هۆکاره بههێزهکانه که خهڵکی ئهو پارێزگایه بهرهو سهربهخۆیی ههنگاو بنێن، بهڵام هونهر لهوه دایه که نهتهوهیهک چۆن بتوانێت به ئیرادهیهکی یهکگرتوو سهرنجی زلهێزهکان بۆ لای پرسی ڕهوای خۆی ڕابکێشێت. ڕۆژئاوا به گشتی و وڵاتهیهکگرتووهکانی ئامریکا به تایبهتی سیاسهتێکی پراکماتیزمیان ههیه که بناغهی له سهر بهرژهوهندی وڵاتهکهیان دامهزراوه که لهو پێناوهدا زۆر به ئاسانی دهتوانن له سیاسهت و پهیوهندییهکانیاندا بکهن. ههر کات نهتهوهیهک سهروهری سیاسی خۆی به جیددی بگرێت و له پێناویدا تێکۆشان و فیداکاری بکات، بێگومان دهتوانێت به باری پۆسهتیڤدا گۆڕان له سیاسهتی دهوڵهتهکانی جیهان پێک بێنێ و سهرنجی ئهوان بۆ لای خۆی ڕاکێشێ.
لای خهڵکی پارێزگای کۆسۆڤۆ سهربهخۆیی بڕیار و ئیرادهیهکی به هێزی نهتهوهییه که چیتر نایههوێت ژێردهسته بێ و خهڵکی تر چارهنووسی بۆ دیاری کهن، کهچی بهداخهوه سهربهخۆیی لای 40 ملیۆن کورد نهک هێشتا نهبووه به ئیرادهی گشتی، بهڵکوو لای بڕێک له سیاسهتمهدارانی کورد به خهونی دهزانن. بۆ ئهوهی میللهتی کورد لهمه زیاتر له مێژوو دوا نهکهوێ، خۆ به کهم زانین لهمه زیاتر کۆمهڵگای کوردستان وێرانتر و ئاڵۆز نهکات، ئهرکی ههموو لایهنێک و تاکێکی کورده که له پێناو پێهێنانی ئیرادهیهکی یهکگرتوو و به هێز بۆ ڕزگار بوون له ژێردهستی خهبات بکات.
ڕهوتى ساغکردنهوهى کۆمهڵه گهرچی له بوارى سیاسیدا سهرکهوتنى گهورهی بهدهستهێنا و بزووتنهوهیهکی بهرین له دهورى پێکهات، بهڵام ئهو ڕهوته له بواری ڕێکخستندا، بهو پێیه نهچووه پێش. ڕێکخستنی کۆمهڵه، چ لهباری بهرینایی و چ لهباری شێوازهکانی ڕێکخستن و میکانیزمهكان و ڕێساکانی، وهڵامدهرهوهی پێشڕهوییه سیاسییهکانی ڕهوتی ساخکردنهوه نییه.
ئهو ڕهوته، لهم ساڵانهى دواییدا، لهبارى سیاسیشهوه گوڕوتین و ئیبتیکارى پێویستى نهماوه و، ئهدهبییاته سیاسییهکهى له باری چهندایهتی و چۆنایهتییهوه ڕووی له کزی کردووه. ڕهوتی ساخکردنهوه دهرفهتی گهورهی بۆ کۆمهڵه خوڵقاند، بهڵام ڕێبهرایهتیی کۆمهڵه نهیتوانی کهڵک له ههموو ئهو دهرفهتانه وهربگرێ. پێویسته بوێرانه و به وردى سهرنج بدهینه دهرفهتهکان و کهموکووڕییهکانى ئهم دهورهیه و به تایبهت ئهم دووسێ ساڵهی دوایی و، لهم بابهتهوه پێداچوونهوهیهکى ئاشکرا پێویسته. ئێستاش زۆر شانسى گهوره له سهر ڕێی کۆمهڵهن که پێویسته به واقیعبینى بناسرێن، بایهخیان پێبدرێ، وهگهڕ بخرێن و بگهشێندرێنهوه.
ئهو تێکۆشهرانهی کۆمهڵه که به ئومێدێکی گهورهوه له ڕهوتی ساخکردنهوهی کۆمهڵهدا بهشدارییان کرد، له ههڵسووڕانی خۆیاندا له گهڵ ئهو پرسیارانه بهرهوڕوو دهبن که: بۆچى له ڕێکخستنی کۆمهڵهدا له ناوهوه و دهرهوه، نوێبونهوه و گهشهکردنی پێویست نههاتهدى؟ بۆچی ڕاگهیاندنی ئێمه له ڕادهی پێویستدا نهچووهته پێش و یهکهمین گوشاره ماڵییهکان ڕوودهکهنه ئهو بهشه؟ بۆچی پهیوهندییه نێونهتهوهییهکانی ئێمه ناڕێکوپێک و ناڕێکخراو و ناسهقامگیره؟ بۆچی ڕادهى پهیوهندى کۆمهڵه له گهڵ نوخبه و ڕووناکبیرو چالاکانى سیاسى له ئاستی واقیعی سیاسیی بزووتنهوهی کوردستان و له ئاستی چاوهڕوانییهکانی خۆشماندا نییه و، سهرهڕای کارامهبوونی خهباتکارانی کۆمهڵه له ناوهوه، ئهو پهیوهندانه نهبوونهته ڕێکخستن و دامهزراوهى موتمهئین و سهقامگیر؟ بۆچی بهو ههموو سۆز و پشتیوانییهوه که کۆمهڵه له کۆمهڵگای کوردستاندا لێی بههرهمهنده، دامهزراوه مهدهنییهکانى کوردستان له مهیدانی ڕێکخستن و تهنانهت نفووزی سیاسیی ئێمهدا نین و زۆر مهیدان لهو بوارهدا ههن که هێشتا پڕ نهکراونهتهوه؟ بۆچی بهو ههموو دهسکهوتانه که کۆمهڵه له بزووتنهوهی ژناندا ههیهتی، ئێمه له کاری ئێستامان لهو دهورهیهدا ناتوانین ڕازی بین؟ به بڕواى ئێمه، پێبهپێى گۆڕانکاری و گهشهی سیاسى و، گونجاندنى زمان و گوتاری کۆمهڵه لهگهڵ سهردهم و گۆڕانکاڕییهکانى ناو کۆمهڵگا، دهبوو ئهو نۆێبونهوهو خۆگونجاندنه له بواری ڕێکخستنی کۆمهڵهشدا، له بینای حیزبی و شێوازی ڕێکخستنی ئێمهدا، خۆى نیشاندابایه.
ئێمه بهئهنجامگهیاندن و بهجێهێنانى ئهو ئهرک و پێویستییانه، به سهرچاوهى پێویستیی چاکسازى و ڕێفۆرم له کۆمهڵهدا دهزانین. ئێمه پێمانوایه تهکانێکى جیددى بۆ چاکسازى و رێفۆرم له سهرهوه تا خوارهوهى حیزبهکهمان، پێویستییهکه له پلهی یهکهمدا و، به بێ ئهوه ناتوانین ببینه حیزبى وهڵامدهرهوهى پێویستییهکانی بزووتنهوهى کۆمهڵایهتى و بهڕێوهبهرى ئهرکهکانى ئهم سهردهمهی شۆڕشى کوردستان.
باسهکان و ههروهها گرفتهکانی زیاتر له یهکساڵی ڕابوردوو له ناو ڕێبهرایهتیی کۆمهڵه و له ناو ڕیزهکانی کۆمهڵهشدا، ئهوهیان نیشان دا که ئێمه له ناوخۆماندا لهبارى ڕوانینمان بۆ حیزبى داهاتوو، ئهرکه سهرهکییهکانى داهاتوومان، ڕادهی دێمۆکراسی ناوخۆیی، دێمۆکراسى و ساختارى حیزبى و پێوهندییه ناوخۆییهکانى رێکخراوهیی و، به گشتى له باری ڕوانینمان بۆ ئولگووى حیزبایهتى لهم ههلومهرجهى ئێستاى کۆمهڵه و کوردستاندا، جیاوازیمان ههیه. ههروهها ئهوه دهرکهوت که بهشێک له هاوڕێیانى ئێمه تێگهیشتنێکی دیکهیان له سیاسهته ڕاگهیهندراوهکانی کۆمهڵه ههیه، یان لانیکهم پێویستیی ئهوه ههیه به ڕوونییهکى زۆرتر ئامانج و سیاسهتهکانى کۆمهڵه بخرێته بهر نهزهر، چونکوو وا ههست پێدهکرێ لهم بوارهشدا پێویستیمان به ڕوونکردنهوهى زیاتر ههبێ. تهفسیرى جیاواز له سهر ڕێبازی سیاسی و فیکریى کۆمهڵه له ناو کادر و ئهندامانى ئێمهدا دهبیندرێ، بۆیه به پێویستی دهزانین، سیاسهتهکان و ئامانجهکانی کۆمهڵه، له به¬یاننامه¬یه¬¬کی ڕۆشنی سیاسیدا مانا بکرێنهوه و له ئهدهبییاتی سیاسیی حیزبهکهدا شی بکرێنهوه، تا له ناوخۆ و دهرهوهی حیزبهکهدا، نهبنه مایهی تێگهیشتنی جیاواز.
ئهم خاڵانهى لێرهدا ڕادهگهیهندرێن، به کورتى ڕوانگهى ئێمه، چهند کهس له ئهندامانى کومیتهى ناوهندیى کۆمهڵه، لهو بوارانهدا بهیان دهکهن. له ڕوانگهی ئێمهوه، ئهم کاره یارمهتی دهدا به رۆشنبوونهوهى جیاوازییهکان، بههێزکردنى خاڵه هاوبهشهکان و لێک تێگهیشتن و نزیکبوونهوهى زۆرترمان و، پێکهێنانى هاودڵى و یهکیهتییهکى پتهوتر له ڕیزهکانى کۆمهڵهدا.
بوارى ڕێکخراوهیى
ئهلف_ ڕێبهرایهتی و ئۆرگانه سهرهکییهکانی ههموو حیزبهکانى ڕۆژههڵاتى کوردستان زیاتر له دوو دهیهیه لهدهرهوهی جوگرافیای ڕۆژههڵاتی کوردستان بوون. بنکهکانمان له خاکى کوردستانى باشور بووه، ههڵسووڕانى چهکدارانه و هێزى پێشمهرگه و ڕێکخستنی بهرینمان له ناوهوه نهبووهو ههلومهرجى دیکتاتۆری له ناوخۆی ئێران و وهزعی سیاسیی ناوچهکه، نهیهێشتووه پڕبهپڕ ببینه حیزبى وڵامدهرهوهى ئهرکهکانى بزووتنهوهی شۆڕشگێڕانهى کوردستان. ئهو دۆخه، شوێنهوارى سیاسیى لهسهر کار و ئهرکى حیزبه کوردییهکانى ڕۆژههڵات داناوه و، خاڵێکى لاوازى بزووتنهوهى کوردى ڕۆژههڵاتهو، دهبێ لهبهرچاو بگیرێ. به بڕواى ئێمه ئهوه هۆیهکى گرفتى ئێستاى ناو حیزبهکانى ڕۆژههڵاته که پێویسته بیناسین و، بۆ چارهکردنی له ههوڵدا بین. کۆمهڵه دهتوانێ و دهکرێ لهمبارهوه ڕچهشکێن بێ و بۆ ئهو مهبهسته دهست بداته هاوکارى لهگهڵ حیزبهکانى دیکه و، پلانى داهاتووى کارى ڕێکخراوهیى خۆی له ههموو بوارهکاندا به شێوهی سهرهکی بۆ چارهسهرى ئهم گرفته تهرخان بکات.
ب_له ناو حیزبى ئێمهدا، له مێژساڵه دهزگا و دامهزراوه حیزبییهکان، جیا له ئۆرگانهکانى دهوروبهرى ناوهندى، یان ههر نین یان زۆر به کهمى شکڵیان گرتووه. کۆمهڵه زۆرتر ڕهوتێکى جهماوهرى و سیاسی بووه و، خاوهنی بینایهکی حیزبیی شایستهی جێگا سیاسییهکهی و کارا بۆ بهڕێوهبردنی ئهرکهکانی نهبووه. کۆمهڵه دهبێ ببێته حیزبى سهقامگیرى نیهاد و دهزگاو دامهزراوه حیزبییهکان، به جۆرێک که ههڵسووڕانی حیزبی بهرئهنجامی کارو دهخالهت و ئیرادهی ههموو بهشهکان و دهزگاکانی بێ. له کاتێکدا له ناو ئێمهدا ههمووان ئهو پێویستییه دهسهلمێنن، بهڵام به کردهوه ههنگاوى بۆ ههڵناگیرێ. له پێناو ئهو گۆڕانکارییهدا، ئێمه ئهو ههنگاوانه بۆ دهسپێکردن به پێویست دهزانین:
1: ئێمه خوازیارى ئهوهین که کومیته حیزبییه ههڵبژاردهکان، له ههموو ئهو ماف ودهسهڵاتانه بههرهمهند بن که پێڕهوى ناوخۆ پێیان دهبهخشێ. لهو ڕووهوه، پێڕهوى ناوخۆ سهبارهت به مهحدوود کردنهوهى "ڕێکخستنى تایبهت" پێویسته دهسکاری بکرێ.
2: به لێکدانهوهی توانایی و لێهاتوویی چالاکان و کادر و ئهندامانی ڕێکخستنی نهێنی که شارهزایی و ئهزموونیان ههیه، دهست بهکار بین بۆ وهڕێخستنى پڕۆسهى دامهزراندنى خهت و کهرت و کومیته حیزبییه نهێنییهکان له شار و ناوچه و مهڵبهندهکانى کوردستان، به جۆرێک که بکرێ پێوهندى بهردهوامی خۆیان له ههر حاڵێکدا لهگهڵ ناوهندیى کۆمهڵه ڕابگرن.
بههۆى گرینگیى ئهو ئهرکه و ئهو راستییهش که بهرێوهبهریى تا ئێستاى کارى نهێنى نهیتوانیوه وهڵامدهرهوهى کارهکان و دامهزراندنى بینایهکى حیزبى بێت و، به شێوهی کاری ئێستاشی ناتوانێ ئهو ئهرکه ڕاپهڕێنێ و، کومیتهى ناوهندی و دهفتهرى سیاسیش نهیانتوانیوه له سیاسهتداڕشتن و لێپرسینهوه و چاوهدێریکردنی کارهکانی ئهو بوارهدا دهور ببینن، به پێویستى دهزانین بۆ بهرێوهچوونی سهرکهوتووانهی ئهم پڕۆسهیه کارى ستادى رێکخستنى نهێنى(زاگرۆس) به سێ کومیتهى خاوهن دهسهڵات بسپێردرێ و ماوهى لانىزۆر 6 مانگ دیاری بکرێ بۆ جێخستنى ئهم پڕۆسهیه و دامهزراندنى قهوارهیهکى حیزبى له ناوهوه. له ماوهى ئهم شهش مانگهدا بهرپرسانى ئهو سێ کومیتهیه لهو ئهندامانهی کومیتهى ناوهندی و دهفتهرى سیاسى بن که شارهزایی پێویستیان ههیه. پێویسته کومیتهى ناوهندى و دهفتهرى سیاسى ڕاستهوخۆ دارشتنى سیاسهته دهورهییهکانى کارى نهێنى وهئهستۆ بگرن و ئهوه به ئهولهوییهتى کارى خۆیان دابنێن. له کۆتایی ئهو پڕۆسهیهدا و به ههڵسهنگانی ڕادهی بهرهوپێشچوونی کارهکان، چۆنیهتیى بهڕێوهبهرایهتیى ڕێکخستنى نهێنى چاوى پێدا بخشێندرێتهوه. وهزعی ئێستای تهشکیلاتی نهێنی و نهبوونی قهوارهیهکی جێکهوتووی حیزبی تهنانهت بووهته هۆی ئهوه که چهشنێک بێسهرهوبهرهیی تهشکیلاتی پێک بێت و به ئاشکرا نهێنیپارێزی و بنهماکانی کاری نهێنی پێشێل دهکرێن و پتهویی ڕێکخستن و بهربهرهکانێ له گهڵ پۆلیسی سیاسی کزولاوازه.
مهسهلهى سهرهکى بۆ ئێمه لهو بابهتهوه ئهوهیه: کۆمهڵه دهبێ قورسایی و بهشێک له بینا حیزبییهکهى به بهڕێوهبهرایهتیى مهیدانییهوه بگوێزێتهوه ناوهوهى کوردستانى ڕۆژههڵات، تا ببێ به حیزبێکی ههمیشه حازر له نێو جهماوهردا و ڕێکخستن و کادری ناوهوه بتوانن گهشه بکهن، واته نهک ههر به ئۆتۆریته و سوننهت و پێوهندى لهگهڵ تاکهکان، بهڵکوو به دامهزراوهگهلى حیزبى، ببێ به حیزبى موستهقهڕ و جێگیر له ناوهوهى کوردستان. ههلومهرجى سیاسیى کوردستان و توانایى ئێستاى ههڵسوڕاوانى نهێنیى ئێمه و بزووتنهوهکه دهخوازێ و به بڕواى ئێمه ئیمکانى ههیه که کارێکى چڕوپڕ بکرێ بۆ ئهو مهبهسته. بهڕێوهبردنى ئهم پڕۆسهیه و گۆڕانکارى لهو بوارهدا، به ڕادهیهکى زۆر کۆمهڵه له حاڵهتى حیزبى تهبعیدییهوه دهگوازێتهوه بۆ قۆناغی ڕێکخستنی بهرینی مهیدانی. بۆیه پێمانوایه ئهوه گرینگترین ئهرکى ئهم دهورهیهى ئێمهیه که سهرمایهى ئینسانیى کۆمهڵه تێیدا گهشه دهکا و ئیمکانى موتوربهکردنى ڕێبهرایهتیی ئێستاى کۆمهڵه لهگهڵ بهرێوهبهرانى مهیدانیى ناوهوه دهرهخسێنێ و، ههروهها مهیدان دهدا بهوهى لهپاڵ ڕێبهرایهتیی تائێستادا، کادرى دیکهی ڕێبهرایهتی پهروهرده بن و خوێنێکى تازه و وزهیهکى گهوره بێته ناو لهشى کۆمهڵه و ڕێبهرایهتییهکهی.
3: پێڕهوى ناوخۆی کۆمهڵه، پێویسته بۆ یهکخستنی زیاتری لهگهڵ پێشڕهوییه سیاسییهکانی کۆمهڵه و ههروهها به قازانجی ڕێگاکردنهوه بۆ بهشداریکردنی زۆرترى کادر و ئهندامان له پڕۆسهى بڕیارداندا، ئاڵوگۆڕى تێدا بکرێ. سنووری ماف و دهسهڵاتهکانی کۆمیته و ئۆرگان و دهزگا حیزبییهکان، به کۆمیتهی ناوهندی و ئۆرگانهکانی ڕێبهرایهتیشهوه، پێویسته به شێوهیهکی ڕوونتر له پێرهوی ناوخۆدا دیاری بکرێن. ههروهها پێویسته میکانیزمێک دیارى بکرێ که له نێوان دوو کۆنگرهدا چاودێریى کارى کومیتهى ناوهندى و چۆنییهتی بهڕێوهچوونی بڕیارهکانى کۆنگره بکات. پێویسته به ڕوونی ڕابگهیهندرێ که گرووپبهندیى سیاسى و کهمایهتیى ناو کۆمهڵه مافى خۆیانه ئازادانه دهنگیان دهربڕن و به پێى قورساییان له ناو ئهندامان و رێکخراوهکهدا، له ئۆرگانه حیزبییهکاندا نوێنهرایهتى بکرێن و، له ههمان کاتدا ئهرکیانه ههموو دیسیپلینى حیزبى بپارێزن و چالاکانه له ئهرکهکانى کۆمهڵهدا بهشدار بن.
4: له کێشهى ناوخۆییهکانی کۆمهڵه دا، ئێمه تهئکید دهکهین لهسهر پێویستیی دیالۆگى هاوڕێیانه، مهودادان به ڕهخنهگرتن، لێپرسینهوه، لێکتێگهیشتن، فێربوون و تۆلێرانس له حاست یهکتر. له ههمان کاتدا ئێمه پێمان وایه گهشهپێدانی ههڵسووڕانی حیزبی و سیاسی و پێشڕهوى له ئهرکهکانی بزووتنهوهکهدا، چالاکبوونهوهی زیاتر له ناو بزووتنهوهى کوردستان و گواستنهوهی زۆرترى ڕێکخستن و سیاسهتهکانمان بۆ ناو جهماوهر، زهمانهتی سهرهکییه بۆ تهبایی و یهکڕیزی و گهشانهوه له ناوخۆی حیزبهکهشدا.
ئێمه ڕامان وایه پهنابردن بۆ ئامرازی دهسهڵاتی حیزبی بۆ چارهسهری گرفتى ناوخۆیى و بۆ یهکلاکردنهوهی کێشهی ناوخۆیی، ههروهک تا ئێستا له کۆمهڵه و حیزبى کومۆنیستدا نیشاندراوه، تهنیا تواناییهکانمان به فیڕۆ دهدا. پاکتاوکردن(تهسفیه)، بێدهستکردن و پاڵپێوهنان، لهناو کۆمهڵهدا، ههرکات خۆی نیشان دابێ، مێژوویهکى تاڵ و شکستخواردووى ههیه. ئهم شێوازه، لهگهڵ بهربهرهکانێى توند بهرهوڕوو دهبێتهوه. ئێمه رهخنهى جیددیمان له سیاسهتهکانى ئهم دهورهیهى لایهنێک له ڕێبهرایهتیی کۆمهڵه ههیه که ههوڵی دا به بهکارهێنانی ئامرازی دهسهڵاتی حیزبی وهڵامى گرفتهکان بداتهوه و بهشێک له تهشکیلات بداته بنباڵى خۆی و چاوپۆشی له خهتاکانی بکا و، بهشێکى دیکهى وهک نهیار چاو لێبکا. ئێمه ئهوه به هۆکارێکی تهشهنهکردنی ناکۆکییهکان دهزانین و لهو بڕوایهداین که ئهو ڕهفتاره نهک کهلهبهرهکان کهم ناکاتهوه، بهڵکوو گهورهتریشیان دهکات و بهم جۆره تواناییهکانی کۆمهڵه به فیڕۆ دهدا.
ئێمه تهئکید دهکهینهوه که پابهند بوون به دیسیپلین و ئینزیباتى حیزبى و ڕاگرتنى پرهنسیپه رێکخراوهییهکانی کۆمهڵه، ئهرکى بێئهملاوئهولاى ههموو کادر و ئهندامانه و کهمتهرخهمى لهو بوارهدا و لاوازبونى ههستى بهرپرسیاریهتى له ئاست حیزب و ئۆرگانهکانى، به هۆکارێکى دیکهى پێکهاتنى گرفتى ناوخۆیى دهزانین.
5: پێویسته بهرپرسایهتیى ئۆرگانه سهرهکییهکانى دواى کومیتهى ناوهندى به پێی لێهاتوویی، به پێوانهی دێمۆکراتیک، به پێی ڕێسای دیاریکراو، به پرسکردن به کادر و ئهندامانى ئهو ئۆرگانانه دیارى بکرێ. خوازیارى ئهوهین که دهزگاى ناوهندیى کۆمهڵه به زیادکردنى ئهندام، جێگر و ڕاوێژکار بهرفراوانتر بکرێتهوه به شێوهیهک که ههموو بهشهکانى ڕێکخستن خۆیانى تێدا ببیننهوه و نوێنهرایهتى بکرێن و، ههروهها مهیدان بدرێ که بهرهی تازهپێگهیشتوو له پاڵ کهسانی به ئهزموونتر، توانایی و ئیبتیکاری بخاتهگهڕ، تا ناوهندى بڕیاردان پشتیوانیى بهرینى ههموو بهشهکانى کۆمهڵهى لهگهڵ بێت.ههڵسوکهوتی ئهم دهورهیه نیشانی دا دژایهتی لهگهڵ ئهم پێویستییه نابێته هۆی ئینسیجامی تهشکیلاتی.
6: ئێمه خوازیارى ئهوهین که له بنکه و مقهڕهکانی کۆمهڵه (تهشکیلاتی ئاشكرا) ش، بهڕێوهبهرایهتی و ههڵسووڕانی ئۆرگان و کۆمیتهکان یاسامهند بکرێ و سنووری ئهرک و دهسهڵاتیان له بهڵگهی ئایینامهییدا دیاری بکرێ.
7: به هۆى پێشینه و ڕێبازى کۆمهڵه لهمهڕ خهبات بۆ مافى ژن و به هۆى ئهوه که خهباتى ژنان و زیادکردنى دهوریان له ههموو بوارهکانى بهڕێوهبهرایهتیدا، نهک ههر نیشانهیهکى سهرهکیى پێشکهوتوویى و مۆدیڕنیزمى حیزبێکى ئهمڕۆییه، بهڵکوو نیازێکى جهماوهریبوونهوهى خهباتى ڕهواى کۆمه¬ڵه و خهڵکى کوردستانیشه، ئێمه دهخوازین ژنان له ههموو کومیتهکانى تهشکیلاتدا بهشدار بن و له ههموو ههڵبژاردنهکاندا لانیكه¬می سههمێک بۆ ژنان لهبهرچاو بگیرێ. ئهوه بڕیارێکى سیاسی و کۆمهڵایهتییه که تهئسیر دهکاته سهر دابونهریتى کۆمهڵگا و مهرجێکی گرینگى ههنگاونانه بهرهو پێشکهوتنخوازىو، کۆمهڵه دهبێ و دهکرێ ئیمکانى جێبهجێکردنى ئهم بڕیاره بڕهخسێنێ.
بوارى دێمۆکراسى ناوخۆیى
بهو پێناسهیه که له کۆمهڵه و روانگه فیکرییهکهى دهیکهین، دهبێ بینا حیزبیهکهشى وهلامدهرهوهى ناوهرۆکهکهى بێت. بۆیه ئێمه بڕوامان بهوهیه که پهرهدان به دێمۆکراسى ناوخۆیى له ئێستاى حیزبى ئێمهدا پێویستییهکى ههنووکهیی و گرینگه بۆ گهشهکردنى ڕێکخراوهکهمان، جهماوهریکردنهوهىو، بۆ دوورکهوتنهوهى زۆرتر له حاڵهتى سێکت و فیرقه. تهئکیدى ئێمه لهسهر دێمۆکراتیک کردنهوهى پڕۆسهى بڕیاردان، پێوهندى و دیالۆگى زۆر و مونهزهم و پێناسهکراوى کومیتهى ناوهندى لهگهڵ کۆمیتهکان، بهرپرسانى بهشه جۆراوجۆرهکان، کادر و ئهندامان، بهرێوهبردنى ڕێسای دیاریکردن و ههڵبژاردنى بهرپرسان و کاربهدهستانی حیزبى له ههموو ئاستێکدا به پێى توانایی و بهڕێوهبردنى ئهرک و کارى ڕۆشن و تهئکید لهسهر لێهاتوییان، لێرهوه سهرچاوه دهگرێ. سانترالیزمى بههێز و زۆرجار بێکۆنتڕۆڵ له کۆمهڵهدا، له کهمبایهخبوونى پێوهندى دێمۆکراتیکى ئۆرگانهکان و سهقامگیرنهبوونى قهواره و چوارچێوه و بیناى حیزبیدا خۆى دهنوێنێ و، ئێمه ئهوه به یهکێک له دهردهکانى لهمێژینهى حیزبى خۆمان دهزانین که چهندین جار بووهته هۆى کارهسات. پێویسته به قبوڵى دهردهکه و له ئاکامدا ئهنجامى ئهو ریفۆرمانهى وا سهرووتریش ئاماژهیان بۆکرا، چارهسهرى بۆ بدۆزرێتهوه تا دێمۆکراسى ناوخۆییش بتوانێ سهقامگیر بێ و مهودا بۆ گهشهکردنی بڕهخسێ و، گهشهی ههمووان ڕێگای بۆ بکرێتهوه. ئێستاش فهرههنگى پێشێلکردنى دێمۆکراسی و، بهرههڵهستیکردنى توندى ههر دهنگێکى جیاواز به دهسهڵاتى تهشکیلاتى، لهناو ئێمهدا ههر خۆى کێش دهکات و به تایبهتى له کاتى کێشه ناوخۆییهکاندا به ئاشکرا گیانی تێ دێتهوه. پێویسته ههوڵی بنهبڕکردنى یهکجارهکیى ئهو دیاردهیه بدرێ تا کۆمهَله و سهقامگیرییهکهى زهمانهت بکرێ. با به ڕوونى بڵێین: سهردهمی حیزبى لێنینى و ئهو سانترالیزمه ڕهها و توندهى که سهرهتاى سهدهى بیستهم له سۆڤیهت هاته ئاراوهو دواجاریش بوو به ئولگووى حیزبایهتیى ههموو حیزبه چهپهکانى ڕۆژههڵات، بهسهرچووه. ئهزموونی مێژوویى و هى خۆشمان نیشانیداوه که ئهم چهشنه ئولگووهى حیزبایهتی، یانى حیزبى ژمارهیهکى بچووکى ”شۆڕشگێڕانی حیرفهیى“ و فهرههنگهکهى، کارامهیى نهماوه و له ههلومهرجى ئێستادا کۆسپێکه له بهرانبهر جهماوهریبوونهوه و بوون به حیزبێکى کۆمهڵایهتیى چهپ له بزووتنهوهیهکى گشتى و ههمهلایهنهدا. له دنیاى ئهمڕۆدا و لهو زهمانهدا که پێوهندى و ئیرتیباتى ئینسانهکان ئاسان و چڕوپڕ بووهتهوه، حیزبێک دهتوانێ هاوکات لهگهڵ ئهوه که گهوره و جهماوهرییه، به دیسیپلین و چالاک و کاراش بێ که ههموو ئهندامان و کادرهکانى ههست به هاوپشتی، دێمۆکراسى تهواو، ئهمنییهت و ڕێزلێنان و وهفاى زۆر بکهن. تهنیا حیزبێک که تاکهکانى ههست به سهربهرزى و ئازادهگى بکهن، دهتوانێ حیزبى پتهو، حیزبى فیداکارى و بهڕێوهبردنى کارى گهوره بێ. مێژووى کۆمهڵهش تهنیاوته¬نیا لهو کاتانهدا زۆرترین "ئینسیجام" و فیداکاریی تۆمار کردووهو، پێچهوانهکهشى، ههروهک خۆمان دیومانه، دڵساردى، چکۆلهبوونهوه و ههڵوهرینى بهدوادا هاتووه.
بوارى سیاسى
ئهلف_ پێناسهیهکى کورت
کۆمهڵه حیزبێکى شۆڕشگێڕى کوردستانى چهپ و سۆسیالیسته که خهت و بنهما نهزهریهکهى پێداگرییه لهسهر سوسیالیزمێکى دێمۆکراتیک و عهداڵهتى کۆمهڵایهتى. کۆمهڵه بۆ وهدیهێنانى کۆمهڵگایهک تێدهکۆشێ که بناغهکهى له ههموو بوارهکانى سیاسى، ئابوورى و کۆمهڵایهتیدا لهسهر بیروبۆچوون و ڕوانگهگهلى دێمۆکراتیک و یهکسانیخوازانه دابمهزرێ. ههموو تاک و ئینسانهکانى کۆمهڵگا دهبێ به تهواوى و له ههر بوارێکدا به یهکسان بههایان پێبدرێ و مامهڵهیان لهگهڵ بکرێ. کۆمهڵگایهک که ئینسانهکانى(وهک تاک) بتوانن ئازاد و بهرابهر بن و بکرێ به کۆمهڵیش، یهکگرتوانه و به هاوپشتی و هاوکارى پێکهوه بژین. کۆمهڵگایهک که ئهوهندهى دێمۆکراسی و ئازادى تێدا ههبێ که ئیمکانى ئهوه بڕهخسێنێ به خهباتى سیاسى، بکرێته وڵاتێکى بێچهوسانهوه و بێجیاوازیى چینایهتى و دابهشبوون به چینى ژێردهست و باندهست. ئێمه بۆ کۆمهڵگایهک ههوڵ دهدهین که ستهم و چهوسانهوه و دیارده دزێوهکانى نیزامى سهرمایهدارى تێیدا بسڕدرێتهوهو، دیاردهى چهوسانهوهى ئینسان به دهستى ئینسان به یهکجارى بنهبڕ بکرێ. بهو ڕوانگهگهلهوه که بنهماکهى لهسهر تهبایى و لێکههڵپێکرانى سۆسیالیزم و دێمۆکراسى دامهزراوه، پێمانوایه کۆمهڵه ههروهک زۆرجار باسی کراوه ناتوانێ و ناکرێ له چهشنى حیزبه کۆمۆنیستهکان بێ و بیرى دیکتاتۆریى پڕۆلیتاریا پهیڕهو بکات و حیزبێکى ئیدئۆلۆژیک بێ. بهڵکوو کۆمهڵه دهبێ حیزبێکى سیاسیى سۆسیالیست و کۆکهرهوه و ڕێکخهرى ههموو بزووتنهوه جهماوهرییه یهکسانیخوازهکان بێ و وهک ڕهوتێکى کۆمهڵایهتیى عهداڵهتخوازى چهپ، پێناسه بکرێ و، ئاڵاههڵگرى دێمۆکراتیزهکردنى کۆمهڵگا له ههموو بوارهکانى ژیاندا بێ.
پێمانوایه ئهوانهى سهرووتر باسیان کرا، خهت و جیههتى کۆمهڵهن که پێویسته به ڕۆشنییهکی زیاتر بخرێنه بهرچاو. پێویسته ههر لێرهدا سنوورى خۆمان به ئاشکرا ههم لهگهڵ ئهوانهى که خۆیان تهنیا به دابینکردنى دێمۆکراسى سیاسییهوه مهحدوود دهکهنهوهو له بۆچوونى خۆیاندا سۆسیالیزم و عهداڵهتخوازى به ڕادهیهکى زۆر دهخهنه پهڕاوێزهوهو، ههم لهگهڵ ڕوانگهى کلاسیکى کۆمۆنیستى یان "کۆمۆنیزمى ئوردووگایى"، دیارى بکهین و ڕایبگهیهنین.
له نهزهر ئێمهوه کۆمهڵه هێزێکى کوردستانییهو ئهوهش بهو مانایهیه که کۆمهڵه پارێزهرى بهرژهوهندییهکانى خهڵکى کوردستان و شۆڕشهکهیهتى و سیاسهتى ناوچهیى و جیهانیى خۆى بهو پێیه دیارى دهکات. کۆمهڵه ئاڵاههڵگرى خهباتى نهتهوهیى و ڕزگاریخوازانهیهو لهو بزوتنهوهیهشدا پارێزهرى بهرژهوهندی چینى چهوساوه وبێبهشى کوردستانه. له ههمان کاتدا که بۆ هاوپشتى و برایهتى و هاوخهباتیى ههموو گهلانى ئێران تێدهکۆشێ، مافى دیاریکردنى چارهنووسى خهڵکى کوردستان به مافی ڕهواى ئهو میللهته دهزانێ. پێویسته به ڕاشکاوی بڵێین کۆمهڵه پێداگرى دهکات لهسهر مافى ڕهوا و دێمۆکراتیکى گهلى کورد بۆ سهربهخۆیى، بهڵام له ههلومهرجى ئێستاى ئێران و کوردستانداو بۆ ڕهخساندنى ئیمکانى پێکهوهژیانى نهتهوهکانى ناو ئێران، فیدرالیزم به دروشمێکى گونجاو دهزانێ و بۆ چهسپاندنى تێدهکۆشێ و ئهو دروشمه بۆ چارهسهرى مهسهلهى نهتهوهیى له ئێراندا به پێویست دهزانێ.
ئهم پێناسهیهی سهبارهت به چهپبوون و کوردستانیبوونى کۆمهڵه، سهرووتر باسی کرا، ههوڵێکه بۆ هێنانهئاراى شهفافییهتى زۆرتر له بۆچوونى کۆمهڵهدا و دهربڕینى ڕوانگهکانی خۆمان که دواتر به وتار و نووسراو لهسهرى دهدوێین و دهنووسین.
ب_ پێوهندى لهگهڵ حیزبه کوردییهکان و بهرهى کوردستانى:
جیا له دروشمى بهرهى کوردستانى بۆ کوردستانى ناو ئێران و ههوڵدان بۆ پێکهێنانى، وهک ئهرکێکى گرینگى ئێستامان، پێویسته کۆمهڵه تا دهتوانێ ڕێگاى هاوکارى لهگهڵ ههر حیزبێکى کوردستانى خۆشبکات و ههنگاوى جیددیتر باوێژێ بۆ پێوهندى لهگهل ههموو حیزبه کوردییهکانى ههموو بهشهکانى کوردستان. سهرهڕاى جیاوازى له بیروبۆچووندا دهبێ کارێک بکهین که هاوئاههنگى و هاوکارى له نێوان بزووتنهوهى کوردیدا پهره بستێنێ و پێوهندى خۆشمان لهگهڵ لایهنه کوردییهکان دۆستانه و پتهو بکهین و له ههلومهرجى ئێستادا و تا ئهو ڕادهیهى له دهست ئێمهدایه، بهر به ئاڵۆزى و سازبوونى کێشهى لاوهکى لهگهڵ لایهنه کوردییهکانى ناو بزووتنهوهى کوردى، له ههموو پارچهکانى کوردستان بگیرێ.
ئێمه پێمان باشه له ههلومهرجى سیاسیى ئێستاى کوردستان و ئێراندا و، بۆ بههێزکردنى ڕهوتێکی چهپى کوردستانی و له ناویشیاندا کۆمهڵه، حیزبى ئێمه بهجیددىو ڕاشکاوانه بانگهوازى دیالۆگ بۆ یهکگرتنهوهى ههموو ئهو کهس و لایهنانه بکات که بڕوایان به سهربهخۆیى کۆمهڵه ههیه. بۆ گهیشتن بهو ئامانجه پێویسته به ئاشکرا درگاى دیالۆگێکى هاوڕێیانه ڕوو به ههموو ئاڵقهى کۆمهڵه، بکهینهوه. پێمانوایه ئهو کاره بهرهى پێشکهوتنخواز و عهدالهتخواز له کۆمهڵگاى کوردستاندا بههێز دهکات و ڕێگایهکه بۆ قهرهبووکردنهوهى ئهو خهسارانهى تا ئێستا له ڕهوتى کۆمهڵه کهوتوون. سازدانى سمینار، گوڤارێک که ههموان تێیدا بنووسن، دانیشتنى هاوبهش و... دهتوانن دهسپێکى باش بن بۆ ئهو مهبهسته.
ج_ سیاسهتمان له مهڕ ئۆپۆزیسیۆنى ئێرانى
ئێمه لهو بڕوایه داین که به بێ دانپێدانان و بهڕهسمیناسینى مافی خهڵکى کوردستان، له لایهن بهشداربووانى ههر ئیئتیلافێکى داهاتوو و ئیحتیمالیى ئۆپۆزیسیۆنى ئێرانى، کۆمهڵه نابێ ملکهچى هیچ پهیمان و خۆبهستنهوهیهکى ئهوتۆ بێ که ڕوانین و بڕیار بۆ چارهسهرى مهسهلهى نهتهوهیى، به تایبهتى مهسهلهى کورد، به ناڕۆشنى و لێڵى باس بکات یان بیهێڵێتهوه بۆ تهوافوقاتى نادیارى داهاتوو.
به بڕواى ئێمه دهبێ به بایهخێکى زۆرترهوه، کۆمهڵه و گهلى کورد، دروشمى بهرهى دێمۆکراسیخوازى له ئێران بهدهستهوه بگرن. ئهوه ئاڵقهیهکه که کورد و کۆمهڵه بۆ دهورگێڕان له سیاسهتى ئێرانیدا پێویسته گرینگیی پێبدهن. پێمانوایه له گۆڕانکارییهکانى داهاتوودا ئهم زهرفهیه که زۆرتر له "کۆنگرهى نهتهوهکانى ئێران" هێز کۆدهکاتهوه و ئاڵتڕناتیوى داهاتووى ئێران لهم ڕهههندهوه دیارى دهکرێت. بهرهى نهتهوهکانى ئێران تهنیا دهتوانێ بهشێک لهو ئاڵتڕناتیڤه بێت (به مهرجێک که پێکهاتهکهى خۆى به تهواوى دێمۆکراتیک بێ). پێویسته بڵێین سیاسهتى ئێمه له کۆنگرهى نهتهوهکانى ئێران دهبێ وشیارانه و چهشنێک خهتى سوور دانان بێ بهرانبهر بهو ڕهوتانه که له بازنهی پێشکهوتنخوازیدا جێیان نابێتهوه. لهم دهورهیهدا کهس و لایهنگهلێک هاتوونهته ناو کۆنگرهى نهتهوهکانى ئێران که نه قورسایییان ههیه و نه پۆیان به پێشکهوتنخوازییهوهیهو چهشنێک فاشیزم نوێنهرایهتى دهکهن که بۆ کۆمهڵه و ڕێبازهکهى قبوڵ ناکرێت. با به رۆشنى بڵێین کۆمهڵه ناتوانێ لهمبارهوه بێدهنگ بێ و ههر ملکهچى بڕیارى ئهکسهرییهتى ئهو کۆنگرهیه بێ. پێویسته به جیددى چاوێک بخشێنینهوه بهسهر تهرکیبى بهشداربووانى کۆنگرهى نهتهوهکانى ئێران و مهرجه سهرهکییهکانى کاری ئهم دامهزراوه سیاسیییهدا.
د_ بزووتنهوه ناوخۆییهکانى ئێران و قورسایی و شوێنیان
بۆ سازکردنى بهرهى دێمۆکراسیخوازى له ئێران به پێویستی دهزانین تهئکید لهسهر دوو خاڵی گرینگ بکهین: یهکهم: بۆ سهرگرتن و سازدانى بهرهى دێمۆکراسیخوازى له ئێران دهبێ قورسایى خۆمان بخهینه سهر ڕاکێشان و پێوهندى لهگهڵ ئۆپۆزیسیۆنى ناوهوهى ئێران و چهنده لهوبارهوه بتوانین سهرکهوتووبین، بهو ئهندازهیهش لێک نزیککردنهوه وپێکگهیاندنى ئۆپۆزیسیۆنى دهرهکیش ئاسانتر دهبێتهوه.
دووههم: کۆمهڵه دهبێ لهگهڵ بزووتنهوه جهماوهرى و مهدهنییهکانى ناو ئێران، وهک بزووتنهوهى ژنان، خوێندکاران، کرێکاران و موعهلیمان و.... ڕاستهوخۆ و وهک هێزێکی بزووتنهوهى کوردستان، پێوهندى بگرێ و وهک بهشێکى گرینگى ئۆپۆزیسیۆنى ئێرانى قبووڵیان بکات، دیفاعیان لێبکات و بیانناسێنێ و، پێداگرى بکات بۆ بوونیان له ههر هاوپهیمانهتییهکى داهاتووى ناو ئۆپۆزیسیونى ئێرانیدا.
به پێویستى دهزانین ئهوهش بڵێین که له ههلومهرجى ئێستاى ئێراندا، کۆمهڵه دهبێ بۆ ئاڵتڕناتیڤى داهاتووى ئێران، به ڕۆشنى لایهنى کۆماریخوازى بگرێ و، بهرانبهر به گهڕانهوهى نیزامى پاشایهتى، ههڵوێستى ڕاگهیهندراوى ههبێ. ههرچهند ههر ئهوه ههڵوێستى کۆمهڵه بووه، بهڵام بۆ جارێکی دیکهش ڕهسمیکردنهوهى به قازانجى کۆمهڵه، بهرهى دێمۆکراسیخوازیى ئێران و بزووتنهوهى کوردستانه. له ڕێگاى بههێزکردنى بهرهى دێمۆکراسى و تهئکید لهمهڕ ههڵبژاردهبوونى ههر ڕهدهیهکى دهسهڵات له ئێراندا، چۆنیهتیى پێوهندى لهگهڵ ڕهوتى پاشایهتیخوازیش، باشتر دیارى دهکرێت.
ناو : پیشمه رگه
ناوی باوک : نه ته وه ی کورد
ناوی دایک : نیشتمان
جنسییه ت : ژن و پیاو (کچ و کور )
ئامانج : رزگاری له بن ده ستی نه ته وایه تی
ئه رکی سه ر شان : خه بات بو ئازادی کورد و کوردوستان
شوینی چالاکی : کوردوستان
ریباز : کوردایه تی
کاتی هه لسوران : نادیار
شوینی پشوودان : نادیار
چه کی شانی : چه کی له مه یدان به جی ماوی دوژمنه که ی
پی خوره که ی : نانی ریکه وت
نرخی مه عاش : نانی سکی
ده س خوشانه : مانوو نه بی !
پی خه وه که ی : جله کانی خوی
سه رینه که ی : قوناخی تفه نگه که ی
برینه که ی : چه وسانه وه
که ره سه ی هاتوو چوو : پی
ئیمکاناتی رفاهی : کوله پشتی و قومقومه که ی
بلانکارد : کولی هاوریکه ی
خه لاتی دوای سه رکه وتن : زه رده خه نه ی هاوریکانی
خه می قورسی سه ر شانی : گیان به خت کردنی هاوریکانی
نرخی خه باته که ی : له ش و گیان
کاتی خانه نشینی : پیری و له پی که وتن
گور : ون بوو
دل خوشی : ئاور دانه وه
هیوای ژینی : رزگاری و گه رانه وه
هه وراز
